Yılan Isırması ve Akrep Sokmasına Yaklaşım
Özet
Yılan ısırmaları ve akrep sokmaları, özellikle sıcak iklimlerde önemli morbidite ve mortaliteye yol açan acil tıbbi durumlardır. Yılan ısırıklarında lokal ağrı, şişlik ve ekimozun yanı sıra hipotansiyon, şok, koagülopati ve organ yetmezliği gibi ciddi sistemik etkiler gelişebilir. İlk yardımda hasta sakinleştirilmeli, uzuv kalp seviyesinde sabitlenmeli ve sıkı turnike veya kesi gibi zararlı uygulamalardan kaçınılarak hızla hastaneye ulaştırılmalıdır. Hastanede takip en az 12-24 saat sürmeli; evre 2 ve 3 vakalarda intravenöz antivenom ile destekleyici tedaviler (tetanoz profilaksisi, hidrasyon, antibiyotik) uygulanmalıdır. Akrep sokmalarında ise baskın bulgu ağrı olup, otonomik ve nöromüsküler tutulumun görüldüğü evre 3 ve 4 ile yüksek riskli çocuk ve yaşlılarda antivenom endikedir. Her iki zehirlenme türünde de erken müdahale ve doğru evreleme hayat kurtarıcıdır.
Referanslar
Chippaux JP. Snake-bites: appraisal of the global situation. Bull World Health Organ. 1998;76(5):515-24
Gutiérrez JM, Calvete JJ, Habib AG, Harrison RA, Williams DJ, Warrell DA. Snakebite envenoming. Nat Rev Dis Primers. 2017;3:17063. doi: 10.1038/nrdp.2017.63
Feola A, Marella GL, Carfora A, Della Pietra B, Zangani P, Campobasso CP. Snakebite Envenoming a Challenging Diagnosis for the Forensic Pathologist: A Systematic Review. Toxins. 2020;12(11):699. https://doi.org/10.3390/toxins12110699
Kliegman RM, Stanton BF, St Geme JW, Schor NF. Nelson textbook of pediatrics. 20th ed. Elsevier: Philadelphia, PA; 2020. p. 3822
Warrell DA. Envenoming and injuries by venomous and nonvenomous reptiles worldwide. In: Wilderness Medicine, 6th Edition, Auerbach PS (Ed), Elsevier Mosby, Philadelphia 2012. p.1040.
Nayak KC, Jain AK, Sharda DP, Mishra SN. Profile of cardiac complications of snake bite. Indian Heart J. 1990;42(3):185-8.
White J. Overview of venomous snakes of the world. In: Medical Toxicology, 3rd edition, Dart RC (Ed), Lippincott, Williams, & Wilkins, Philadelphia 2004. p.1543.
Kantarcı E, Kuvandık G, Hamamcı B, et al. Management of snakebitecases. The Journal of Turkish Family Physician. 2018;9:25–32.
Akpınar AA. Yılan Isırması Yaklaşım ve Yönetim - Acilci.Net. Erişim tarihi : 22 mart 2021. https://acilci.net/yilan-isirmasi-yaklasim-ve-yonetim/
Chippaux JP, Goyffon M. Epidemiology of scorpionism: A global appraisal. Acta Tropica 2008;107: 71–79.
Santos MS, Silva CG, Neto BS, et al. Clinical and Epidemiological Aspects of Scorpionism in the World: A Systematic Review. Wilderness Environ Med. 2016 Dec;27(4):504-518. doi: 10.1016/j.wem.2016.08.003.
de Silva HA, Pathmeswaran A, Ranasinha CD, et al. Low-Dose Adrenaline, Promethazine, and Hydrocortisone in the Prevention of Acute Adverse Reactions to Antivenom following Snakebite: A Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. PLOS Medicine 2011;8(5):e1000435.
Harwood-Nuss A, Wolfson AB, Gregory W, et al. The Clinical Practice of Emergency Medicine, Third Edition. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2001. 3. 2001.
Chippaux JP. Emerging options for the management of scorpion stings. Drug Design, Development and Therapy 2012; 6:165–173.
Cheng D, Promes S, Clem K, Shah A, Pietrobon R. Scorpion Envenomation: Background, Pathophysiology, Etiology. Academic Emergency Medicine. 2006;13: 904-906.
Del Brutto OH. Neurological effects of venomous bites and stings: snakes, spiders, and scorpions. Handb Clin Neurol. 2013;114:349-68. doi: 10.1016/B978-0-444-53490-3.00028-5.
Duran L, Çalışkan F. Akrep Sokması. Derman Tıbbi Yayıncılık 2016 .p.570.
Gümüşteki̇n M, Sariçoban B, Anıl M, et al. Antivenomlar ve uygulama ilkeleri. DEU Tıp Derg. 2019; 34:73–83.