Milliyet Gazetesi Güncesiyle Serbest Cumhuriyet Fırkası
Özet
Bu kitap, Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kısa ömürlü ancak etkili bir siyasi hareket olduğu dönemi, Milliyet Gazetesi'nin günceleri üzerinden ele almaktadır. Serbest Cumhuriyet Fırkası, Türkiye'de cumhuriyet rejiminin yerleştirilme çabalarının yoğunlaştığı bir dönemde, Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün arzusuyla kurulmuştur. Fırka, Cumhuriyet Halk Fırkası ile uyumlu çalışması öngörülen bir harekettir. Ancak, iktidar partisi ve destekçisi basın organları tarafından ağır baskılara maruz kalmış ve eleştirilere hedef olmuştur. Bu baskılar sonucunda, parti lideri Fethi Bey'in Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile karşı karşıya gelme endişesiyle parti feshedilmiştir. Bu kitap, Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın siyasi yaşamının kısa süresi boyunca yaşanan gelişmeleri ve etkilerini Milliyet Gazetesi'nin günceleri üzerinden okuyucuya sunmaktadır.
This book examines the period when the Free Republic Party was a short-lived but influential political movement, through the diaries of Milliyet Newspaper. The Free Republic Party was established at a time when efforts to establish the republican regime in Turkey were intensifying, at the request of President Mustafa Kemal Atatürk. The party was intended to work in harmony with the Republican People's Party. However, it faced heavy pressures and criticism from the ruling party and its supportive media outlets. As a result of these pressures, the party was dissolved due to the leader Fethi Bey's concerns about confronting Mustafa Kemal Atatürk. This book presents the developments and impacts of the Free Republic Party's political life during its short duration through the diaries of Milliyet Newspaper.
Referanslar
AĞAOĞLU Ahmet, Serbest Fırka Hatıraları, Baha Matbaası, İstanbul 1969.
ASLAN Taner, İttihâd-ı Osmanî’den Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne, Bilig, S. 47, (Güz-2008), s.79-120.
ATATÜRK Kemal, Nutuk (1919-1927), (Yay. Haz. Z. Korkmaz), Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara 1994.
(ATAY) Falih Rıfkı, “Yeni Fırka Doğarken, Milliyet, 17 Ağustos 1930.
(ATAY) Falih Rıfkı, “Bizim politikamız”, Milliyet, 26 Ağustos 1930.
(ATAY) Falih Rıfkı, “Bir tebliğ”, Milliyet, 12 Eylül 1930.
(ATAY) Falih Rıfkı, “Mazlum ve Maznun”, Milliyet, 16 Eylül 1930.
(ATAY) Falih Rıfkı, “Uçurumun dibinde” Milliyet, 11 Kasım 1930.
AVŞAR Abdülhamit, Serbest Cumhuriyet Fırkası- Bir Partinin Kapanmasında Basının Rolü, Kitabevi Yayınları, İstanbul 1998.
BAŞAR Ahmet Hamdi, Atatürk’le Üç Ay ve 1930’dan sonra Türkiye, Tan Matbaası, İstanbul 1945.
BULUT Engin Çağdaş, “Devletin Taşradaki Eli: Umumi Müfettişlikler”, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, S. 21, (Bahar 2015), s. 83-110.
ÇAPARLAR Mehmet, Serbest Cumhuriyet Fırkası Akdeniz Teşkilatlanması ve Faaliyetleri, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Van 2020.
(ÇİNER), Sivas Mebusu Remzi, “S.C. Fırkasının tenkitleri karşısında”, Milliyet, 28 Ağustos 1930.
DEMİREL Ahmet, İlk Meclisin Vekilleri, İletişim Yayınları, İstanbul 2010.
DEMİREL Ahmet, Tek Partinin İktidarı Türkiye’de Seçimler ve Siyaset (1923-1946), İletişim Yayınları, İstanbul 2018.
DEMİREL Ahmet, Tek Partinin Yükselişi, İletişim Yayınları, İstanbul 2021.
ELYİĞİT Gamze, Serbest Cumhuriyet Fırkasının Karadeniz Teşkilatlanması ve 1930 Belediye Seçimleri, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Van 2021.
EMRENCE Cem, Serbest Cumhuriyet Fırkası-99 Günlük Muhalefet, İletişim Yayınları, İstanbul 2014, s. 85, 167.
ERER Tekin, Türkiye’de Parti Kavgaları, Ticaret Postası Matbaası, İstanbul 1963.
GÖKBAYIR Satılmış, “Gizli Bir Cemiyetten İktidara: Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin 1908 Seçimleri Siyasi Programı”, Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 3. S. 1, s. 61-96.
GÖKTÜRK Gökhan, “Siyasal Partilerin Doğuşu: Tarihsel ve Toplumsal Kökenleri”, Sosyoloji Konferansları, No: 54, (2016-2), s. 245-273.
(KARAOSMANOĞLU) Yakup Kadri, “Fesihten Sonra”, Milliyet, 22 Kasım 1930.
KARPAT Kemal, Türk Demokrasi Tarihi, Sosyal Kültürel Ekonomik Temeller, İmge Kitabevi Yayınları, Ankara 2008.
KIZILTAN Yılmaz, “I. Meşrutiyetin İlânı ve İlk Osmanlı Meclis-i Mebusan’ı”, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, C. 26, S. 1 (2006), s. 251-272.
KOÇ İlknur, Serbest Cumhuriyet Fırkası İstanbul Teşkilatı ve Azınlıklar, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Van 2018.
KOÇAK Cemil, Belgelerle İktidar ve Serbest Cumhuriyet Fırkası, İletişim Yayınları, İstanbul 2006.
KUTAY Cemal,(Der) Üç Devirde Bir Adam, Tercüman Yayınları, İstanbul 1980.
İLMEN Süreyya, Dört ay yaşamış Olan Zavallı Serbest Fırka, İstanbul, 1951.
OKTAR Osman & SEYİTDANLIOĞLU, Mehmet, (Der.) Fethi Okyar’ın Anıları: Atatürk, Okyar ve Çok Partili Türkiye, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul 2014.
ÖZTÜRK Kazım, Türk Parlamento Tarihi TBMM II. Dönem 1923-1927, C. I, TBMM Yayınları, Ankara 1993.
SARIBAY Ali Yaşar, Türkiye’de Demokrasi ve Politik Partiler, Alfa Yayınları, Bursa 2001.
SOYAK Hasan Rıza Atatürk’ten Hatıralar, C. 2, Yapı Kredi Bankası, İstanbul 1973.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut “Yeni safha”, Milliyet, 16 Ağustos 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Bir hakikat” Milliyet, 22 Ağustos 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Hakikati Unutmayalım” Milliyet, 24 Ağustos 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Fırkamız ekseriyette kaldıkça..” Milliyet, 25 Ağustos 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut “Rüşvet”, Milliyet, 28 Ağustos 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Karşı karşıya…”, Milliyet, 31 Ağustos 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Hiçbir tehlike yoktur”, Milliyet, 4 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Muarızlarımız bilmelidirler ki iktisadî zaferlerde ancak askerî ve siyasî sağlam vaziyetlere istinaden inkişaf edebilir” Milliyet, 5 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Fethi Bey tekzip ediyor. Fakat geç kaldı!” Milliyet, 6 Eylül 1930.
(SOYDAN), Siirt Mebusu Mahmut, “Söz Fethi beyindir!”, Milliyet, 7 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Fırkalar karşısında Gazi”, Milliyet, 8 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Ölçüsüz Sözler”, Milliyet, 10 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut “Prensipler üzerindeyiz!”, Milliyet, 11 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Ben tahrif etmiyorum; onlar mugalâta yapıyorlar!”, Milliyet, 13 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Yeni fırka ve vergiler”, Milliyet, 21 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Buhran”, Milliyet, 27 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Fırkamız”, Milliyet, 29 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Fırkamızın kuvveti”, Milliyet, 30 Eylül 1930.
(SOYDAN) Siirt Mebusu Mahmut, “Mecliste”, Milliyet, 2 Ekim 1930.
TÖKİN F. Hüsrev, Türk Tarihinde Siyasi Partiler ve Siyasi Düşüncenin Gelişmesi, Elif Yayınları, İstanbul 1965.
TUNAYA Tarık Zafer, Türkiye’de Siyasal Partiler 1859-1952, Doğan Kardeş Yayınları, İstanbul 1952.
TUNCAY Mete, Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek-Parti Yönetimi’nin Kurulması (1923-1931), Yurt Yayınları, Ankara 1981.
URAN Hilmi, Meşrutiyet, Tek Parti, Çok Parti Hatıralarım, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul 2007.
UYAR Hakkı, Türkiye’de Tek Parti Dönemi’nde İktidar ve Muhalefet, Dokuz Eylül Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü, (Basılmamış Doktora Tezi), İzmir 1998.
YETKİN Çetin, Atatürk'ün “Vatana İhanet”le Suçlandığı S.C.F Olayları, Otopsi Yayınları, İstanbul 2004.
YILMAZ Ahmet Yusuf, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Eski Yeni Yayınları, Ankara 2019.
ZÜRCHER Erik Jan, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, (Çev. Gül Çağalı Güven) Bağlam Yayıncılık, İstanbul 1981.
ZÜRCHER Erik Jan, Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, İletişim Yayınları, İstanbul 1996.
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
